หาเหตุผลมารองรับการกระทำที่ไม่เหมาะสม
ภาพรวม
มนุษย์มักสร้างเหตุผลมาสนับสนุนพฤติกรรมหรือการกระทำที่ไม่เหมาะสม ทั้งเพื่อตนเองเพื่อบรรเทาความรู้สึกผิดจากการกระทำ หรือเพื่อผู้อื่นเพื่อโน้มน้าวให้เชื่อว่าพฤติกรรมนั้นไม่ใช่สิ่งชั่วร้าย
การให้เหตุผลกับตนเอง
เป็นกลไกการรับมือที่พบได้ทั่วไป ซึ่งผู้คนใช้เพื่อเยียวยาและหลีกเลี่ยงความรู้สึกผิดที่เป็นผลมาจากพฤติกรรมของตนเอง เช่น ผู้ปกครองที่ให้ลูกกินอาหารปราศจากคุณค่าทางโภชนาการที่ดี ผู้ที่มีภาวะเสพติดหาเหตุผลมารองรับการกระทำของตน หรือผู้ที่ประกอบอาชีพไม่สุจริตและรู้ว่าอาจส่งผลกระทบใน่แง่ผลเสีย แต่กลับยึดติดกับเหตุผลที่ว่าแหล่งนั้นถูกเข้าใจผิด หรืออธิบายอย่างซับซ้อนว่าแท้จริงแล้วมีผลดี
การให้เหตุผลกับตนเองลักษณะนี้สามารถปรากฏขึ้นในระดับชุมชนที่ใหญ่กว่าได้ ตัวอย่างเช่น การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ หรือบรรทัดฐานทางวัฒนธรรมที่เป็นอันตรายซึ่งถูกส่งต่อไปยังคนรุ่นต่อ ๆ ไป
การให้เหตุผลที่ฟังดูสมเหตุสมผล
เหล่ากลุ่มคนที่อยู่ในตำแหน่งผู้ถือไพ่เหนือกว่าและกระทำในสิ่งที่ไม่เหมาะสม มักรู้ดีว่าตนกำลังทำอะไรและเพราะเหตุใด แต่เพื่อรักษาตำแหน่งของตนไว้ พวกเขาจำเป็นต้องโน้มน้าวผู้คนจำนวนมากพอไม่ให้ลุกขึ้นต่อต้าน โดยบิดเบือนการกระทำนั้นให้ดูเหมือนเป็นสิ่งจำเป็นหรือเป็นผลดีในบางแง่มุม
ตราบใดที่มีผู้คนจำนวนมากพอยอมรับเหตุผลดังกล่าวว่าฟังดูสมเหตุสมผลมากพอที่จะไม่ปฏิเสธผู้มีอำนาจ การกระทำที่ไม่เหมาะสมนี้จึงมักถูกมองข้ามไปโดยไม่มีผลตามมาใด ๆ
การเพิกเฉยโดยเจตนา
เป็นเรื่องปกติที่สองสถานการณ์ข้างต้นจะส่งเสริมซึ่งกันและกัน ประชาชนบางกลุ่มอาจสนับสนุนผู้ที่กระทำไม่ซื่อซึ่งพวกเขามองว่าให้ผลประโยชน์ทางวัตถุแก่ตน โดยเลือกเชื่ออย่างจงใจในเหตุผลทางศีลธรรมที่ไม่เป็นความจริง เพื่อเปิดทางให้การกระทำที่ไม่เหมาะสมนี้โดยเชื่อว่าจะทำให้ชีวิตของตนดีขึ้นได้